Nafaka Nedir? Nafaka Türleri, Şartları, Hesaplanması, Artırılması ve Ödenmemesinin Sonuçları

• 01 Eyl 2026

Boşanma sürecinde en çok merak edilen konulardan biri nafakadır. Nafakayı kimin ödeyeceği, çalışan eşin nafaka isteyip isteyemeyeceği, çocuğun kaç yaşına kadar nafaka alabileceği ve ödenmeyen nafakanın nasıl tahsil edileceği sıkça sorulur.

Bu soruların doğru yanıtı, öncelikle hangi nafaka türünden söz edildiğinin belirlenmesine bağlıdır. Eşin dava sırasında geçimini sağlayan tedbir nafakası, boşanma sonrasındaki yoksulluk nafakası ve çocuğun giderleri için ödenen iştirak nafakası farklı koşullara tabidir. Bir nafaka türü için geçerli olan kural, diğerine doğrudan uygulanamaz.

1. Nafaka nedir, hangi amaçla ödenir?

Nafaka, kanunun belirlediği aile ilişkilerinden doğan bakım ve geçim yükümlülüğünün parasal olarak yerine getirilmesini sağlar. Nafakanın amacı, hak sahibinin ihtiyaçlarına ve yükümlünün ekonomik gücüne uygun bir katkı oluşturmaktır.

Türk hukukunda başlıca dört nafaka türü bulunur:

Bu ayrımın temelini Türk Medeni Kanunu’nun 169, 175, 182, 327 ve devamı ile 364 ve devamı maddeleri oluşturur.

2. Süresiz nafaka kaldırıldı mı? 2026 yılındaki Anayasa Mahkemesi kararı ne anlama geliyor?

Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli ve E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026’da yayımlanmış, iptal hükmünün yürürlüğü dokuz ay ertelenmiştir.

Karar, yoksulluk nafakasını bütünüyle ortadan kaldırmaz. Ayrıca bütün nafakaları beş yıl gibi ortak bir süreyle sınırlamaz ve mevcut nafaka borçlarını kendiliğinden sona erdirmez. Tedbir, iştirak ve yardım nafakası da bu iptalle aynı kapsamda değerlendirilmemelidir.

Yeni süre rejimi değerlendirilirken iptal hükmünün yürürlük tarihi, yapılabilecek kanuni düzenlemeler ve bunların geçiş hükümleri birlikte incelenmelidir.

3. Tedbir nafakası nedir? Ne zaman başlar ve ne zamana kadar devam eder?

Boşanma veya ayrılık davası açıldığında mahkeme, dava süresince eşlerin ve çocukların ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik geçici önlemler alır. Tedbir nafakası bu önlemlerden biridir.

Eş için verilecek tedbir nafakasında tarafların gelirleri, malvarlıkları, zorunlu giderleri ve ekonomik ihtiyaçları değerlendirilir. Çocuk için ise bakım, barınma, beslenme, sağlık ve eğitim ihtiyaçları dikkate alınır.

Boşanma davasındaki tedbir nafakası, kural olarak dava tarihinden itibaren hükmedilir ve mahkemece değiştirilmedikçe veya kaldırılmadıkça kararın kesinleşmesine kadar devam eder. Nafakanın daha sonra karara bağlanması, başlangıcının mutlaka karar tarihi olacağı anlamına gelmez.

Hâkim gerekli geçici önlemleri kendiliğinden değerlendirmekle yükümlüdür. Bununla birlikte ihtiyaçların, gelir durumunun ve istenen tutarın açıkça belirtilmesi, değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Boşanmada kusurlu olan eş tedbir nafakası alabilir mi?

Tedbir nafakasında, yoksulluk nafakasındaki gibi “diğer eşten daha ağır kusurlu olmama” koşulu aranmaz. Boşanma davası devam ederken gerekli ekonomik koruma, kusur değerlendirmesinden ayrı ele alınır.

Bu nedenle eşin sonunda ağır veya tam kusurlu bulunması, tek başına tedbir nafakasının reddini ya da daha önce ödenen tedbir nafakalarının geri alınmasını gerektirmez. Ancak ekonomik ihtiyaç ve ödeme gücü yine incelenir; herkese aynı tutarda otomatik nafaka bağlanmaz.

4. Boşanma davası açılmadan nafaka istenebilir mi?

Evet. Evlilik devam ederken eşlerin aile giderlerine katılma yükümlülüğü de devam eder.

Türk Medeni Kanunu’nun 196. maddesi kapsamında, ailenin geçimi için eşlerin yapacağı parasal katkının belirlenmesi istenebilir. Ayrı yaşama bakımından ise 197. madde önem taşır. Haklı nedenle ayrı yaşayan veya kanunda belirtilen diğer koşulları bulunan eş, boşanma davası açmadan da parasal katkı ve koruyucu önlemler talep edebilir.

Burada önemli bir ayrım vardır: Boşanma davası içindeki 169. madde tedbiriyle, bağımsız olarak istenen 197. madde nafakası aynı koşullara tabi değildir. Bağımsız talepte, eş bakımından ayrı yaşamanın haklılığı ve ilgili diğer şartlar araştırılabilir.

Boşanma davasının reddedilmesi de evlilik içindeki bütün destek haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ayrı yaşamaya ve geçime ilişkin koşulların ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

5. Yoksulluk nafakası hangi şartlarda verilir?

Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşin geçimine diğer eşin mali gücü oranında katılmasını sağlar.

Temel koşullar şunlardır:

• Nafaka isteyen eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olması.

• İsteyen eşin boşanmaya neden olan olaylarda diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması.

• Karşı tarafın ekonomik gücünün değerlendirilmesi.

• Nafakanın usulüne uygun olarak talep edilmesi.

Eşit kusur, yoksulluk nafakasına tek başına engel değildir. Buna karşılık nafaka isteyenin diğer eşten daha ağır kusurlu olması, bu nafaka türünde engel oluşturabilir.

Nafaka ödeyecek eşin kusurlu olması şart değildir. Kusursuz eş de diğer koşullar oluşmuşsa yoksulluk nafakası ödemekle yükümlü olabilir.

Boşanmadan yıllar sonra yoksullaşmak yeterli midir?

Yoksulluk nafakasında boşanmayla ekonomik ihtiyaç arasında bağlantı aranır. Boşanmadan bağımsız bir nedenle çok sonra ortaya çıkan her maddi güçlük, eski eşten ilk kez yoksulluk nafakası isteme hakkı doğurmaz. İlk talep bakımından zamanaşımı kuralları da ayrıca uygulanır.

6. Çalışan, asgari ücret alan veya emekli olan eş nafaka alabilir mi? Erkek de nafaka isteyebilir mi?

Çalışıyor olmak, tek başına bütün nafaka taleplerini ortadan kaldırmaz. Gelirin düzenliliği, miktarı, kişinin zorunlu ihtiyaçları, diğer malvarlığı ve karşı tarafın ekonomik gücü birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle şu iki ifade de yanlıştır:

• “Asgari ücret alan kişi hiçbir şekilde nafaka alamaz.”

• “Asgari ücret alan kişiye mutlaka nafaka verilir.”

Emekli aylığı, kira geliri, şirket kazancı veya başka gelirler de aynı değerlendirmeye dahildir. Nafaka alan eşin işe başlaması, mevcut nafakanın kendiliğinden kesilmesi anlamına gelmez. Yeni gelirin yoksulluğu kaldırıp kaldırmadığı ve diğer koşullar incelenmelidir.

Nafaka bakımından yükümlü mutlaka erkek, alacaklı mutlaka kadın değildir. Kanuni koşulları taşıyan erkek eş de nafaka isteyebilir. Aynı şekilde çocuğun bakımına katılma yükümlülüğü yalnız babaya ait değildir.

İşsiz olmak nafaka ödememe hakkı verir mi?

İşsizlik önemli bir ekonomik olgudur; ancak mevcut nafaka kararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kişinin malvarlığı, başka gelirleri, sağlık durumu ve çalışma koşulları da incelenir. Gelir kaybı nedeniyle ödeme gücü değişmişse mahkemeden uygun değişiklik istenmelidir.

7. İştirak nafakası nedir? Kim öder?

İştirak nafakası, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılım için ödenir. Boşanma davası devam ederken çocuk için verilen geçici ödeme tedbir nafakası; boşanmanın kesinleşmesinden sonraki dönem için hükmedilen ödeme ise iştirak nafakasıdır.

Çocuğun velayeti kendisine verilmeyen ebeveyn, ekonomik gücü oranında giderlere katılır. Velayet annedeyse baba, babadaysa anne nafaka yükümlüsü olabilir.

Çocuğa fiilen bakan ebeveynin katkısı yalnız para üzerinden değerlendirilmez. Günlük bakım, gözetim ve emek de önemlidir. Nafaka miktarında çocuğun ihtiyaçları, anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri incelenir.

Çocuk için hangi giderler dikkate alınır?

Başlıca giderler şunlardır:

• Beslenme, giyim ve barınma.

• Eğitim, okul, servis ve eğitim materyalleri.

• Sağlık ve tedavi.

• Çocuğun yaşına ve koşullarına uygun sosyal ihtiyaçlar.

• Özel bakım veya engellilik nedeniyle doğan ihtiyaçlar.

Özel okul, kurs ve benzeri giderlerin değerlendirilmesinde çocuğun mevcut eğitim düzeniyle ebeveynlerin ödeme gücü birlikte incelenir. Bir giderin her durumda ve sınırsız biçimde diğer ebeveyne yüklenmesi söz konusu değildir.

8. Velayet, kusur veya çocukla görüşme sorunu nafakayı etkiler mi?

Çocuğun nafaka hakkı, anne ve babanın birbirlerine karşı boşanmadaki kusurlarından ayrı değerlendirilir. Bir eşin ağır kusurlu bulunması, çocuğun bakım hakkını ortadan kaldırmaz.

Çocukla kişisel ilişki kurulması ve nafaka ödenmesi de birbirine karşı kullanılabilecek yükümlülükler değildir:

• “Çocuğumu göstermiyor, nafaka ödemiyorum” denilerek ödeme kesilemez.

• “Nafaka ödemiyor, çocuğu göstermiyorum” yaklaşımı da kişisel ilişki kararını kendiliğinden etkisiz hâle getirmez.

Bu sorunlar, çocuğun yararı gözetilerek kendi hukuki yollarıyla çözülür.

Ortak velayet de otomatik olarak “nafaka ödenmez” sonucu doğurmaz. Fiili bakım düzeni, gider paylaşımı ve ekonomik güç değerlendirilir. Çocuğun bakım düzeni veya velayeti değiştiğinde mevcut nafaka hükmünün de buna uygun şekilde düzenlenmesi gerekebilir.

9. Çocuk 18 yaşına geldiğinde nafaka biter mi? Üniversite öğrencisi nafaka alabilir mi?

İştirak nafakası, çocuğun ergin olmasıyla kural olarak kendiliğinden sona erer. Erginlik çoğunlukla 18 yaşın doldurulmasıyla gerçekleşir.

Buna karşılık çocuğun eğitimi devam ediyorsa Türk Medeni Kanunu’nun 328. maddesi uyarınca anne ve babanın bakım yükümlülüğü, durumlarına göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitim sona erinceye kadar sürebilir.

Burada iki ayrı konu vardır:

1. Önceki iştirak nafakasının sona ermesi.

2. Eğitimi süren ergin çocuğun yeni bir nafaka talebinde bulunabilmesi.

Eski iştirak nafakası, kendiliğinden eğitim veya yardım nafakasına dönüşmez. Ergin çocuk, yeni talebi kendi adına ileri sürer. Anne veya baba, yalnız eski velayet yetkisine dayanarak ergin çocuk adına dava açamaz.

Nafaka mutlaka 25 yaşına kadar mı ödenir?

Türk Medeni Kanunu’nda bütün öğrenciler için geçerli bir “25 yaşına kadar nafaka” kuralı bulunmaz. Eğitimin niteliği, fiilen devam edip etmediği, çocuğun geliri ve ihtiyacı, anne ve babanın ekonomik imkânları değerlendirilir.

Açıköğretimde okumak veya belirli bir yaşın üzerinde olmak da tek başına bütün talepleri sonuçlandırmaz. Somut eğitim ve ihtiyaç durumu önemlidir.

10. Yardım nafakası nedir? Anne, baba veya kardeş nafaka isteyebilir mi?

Yardım nafakası, boşanmayla sınırlı değildir. Yardım edilmediğinde yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşler bakımından gündeme gelebilir.

Bu kapsamda koşullarına göre:

• Anne veya baba çocuğundan,

• Ergin çocuk anne veya babasından,

• Diğer üstsoy ve altsoy birbirinden,

• Kardeş kardeşinden

yardım nafakası isteyebilir.

Kardeşlerin yükümlülüğü bakımından ayrıca refah içinde bulunma koşulu vardır. Talepte mirasçılıktaki sıra, ihtiyaç ve yükümlünün mali gücü gözetilir.

Eğitimi sona ermiş ergin çocuğun hastalık, engellilik veya başka nedenlerle destek ihtiyacı bulunması hâlinde de yardım nafakası koşulları değerlendirilebilir. Bu durum, eski iştirak nafakasının otomatik devamı şeklinde ele alınmaz.

11. Nafaka ne kadar olur? Maaşın yüzde kaçı nafakaya ayrılır?

Nafaka için herkese uygulanan sabit bir tutar veya maaşa uygulanacak değişmez bir yüzde yoktur. Belirli bir gelir düzeyindeki herkesin aynı nafakayı ödemesi gerekmez.

Değerlendirmede özellikle şu unsurlar önem taşır:

• Nafaka alacaklısının ihtiyaçları ve gelirleri.

• Nafaka yükümlüsünün gerçek ekonomik gücü.

• Ücret, kira, ticari kazanç ve diğer gelirler.

• Taşınmazlar, araçlar ve gelir sağlayan malvarlığı.

• Barınma, sağlık ve diğer zorunlu giderler.

• Çocukların sayısı, yaşları ve ihtiyaçları.

• Diğer bakım yükümlülükleri.

• Paranın alım gücü ve hakkaniyet.

Örneğin aynı maaşı alan iki kişiden birinin kira gideri bulunmayabilir; diğerinin sağlık giderleri ve birden fazla çocuğa bakım yükümlülüğü olabilir. Bu farklılıklar nafakayı etkiler.

“Maaşın dörtte biri nafaka olur” ifadesi de doğru değildir. Nafakanın mahkemece belirlenmesiyle, borcun tahsili için maaşa haciz uygulanması farklı konulardır.

Birden fazla çocuk varsa her çocuğun ihtiyacı ayrıca değerlendirilir. Bütün çocuklara aynı tutar verilmesi zorunlu olmadığı gibi, tek çocuk için belirlenen tutarın çocuk sayısıyla çarpılması şeklinde zorunlu bir yöntem de bulunmaz.

12. Nafaka miktarı hangi belgelerle ispatlanır? Gelir gizlenirse ne olur?

Nafaka değerlendirmesi yalnız tarafların “gelirim yok” veya “çok kazanıyor” şeklindeki beyanlarına dayanmaz. Ekonomik durumu ve ihtiyaçları gösteren belgeler önemlidir.

Başlıca deliller şunlardır:

• Maaş bordroları ve işyeri kayıtları.

• SGK ve emeklilik bilgileri.

• Vergi ve ticari faaliyet kayıtları.

• Kira sözleşmeleri ve kira gelirleri.

• Tapu ve araç kayıtları.

• İlgili banka hareketleri.

• Okul, servis, kurs ve sağlık belgeleri.

• Kira, bakım ve zorunlu yaşam giderleri.

• Somut bilgiye dayanan tanık anlatımları.

Kayıtlı gelirle fiili yaşam koşulları arasında açıklanması gereken farklılıklar bulunması hâlinde, ilgili kayıtların araştırılması istenebilir. Bunun için hangi gelirin veya ekonomik olgunun araştırılmasının istendiğinin somutlaştırılması yararlıdır.

Çocuğun aylık giderleri hesaplanırken yıllık okul, sigorta veya kıyafet gibi harcamaların da aylık karşılığı gösterilebilir. Böylece yalnız günlük giderlerden oluşan eksik bir tablo yerine gerçek ihtiyaç daha açık ortaya konur.

13. Nafaka davası nerede açılır? Avukat ve arabuluculuk zorunlu mudur?

Nafaka davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde, görevlendirilmiş asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

Yetkili yer, talebin türüne göre belirlenir:

Bu kurallar uygulanırken talebin niteliği ve genel yetki hükümleri birlikte değerlendirilir.

Nafaka davası açmak için avukat tutmak zorunlu değildir. Nafaka davaları için genel bir dava şartı arabuluculuk zorunluluğu da bulunmaz. Bununla birlikte bazı mali uyuşmazlıkların ihtiyari arabuluculuğa elverişliliği ayrıca değerlendirilebilir; aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar bu kapsamda ele alınamaz.

Dava ne kadar sürer?

Her dosyada geçerli sabit bir sonuçlanma süresi bulunmaz. Tebligat, delillerin toplanması, ekonomik araştırma, mahkemenin iş yükü ve kanun yolu süreci etkili olur. Dava sırasında gerekli geçici nafakanın ara kararla değerlendirilmesi, nihai kararın beklenmesini gerektirmeyebilir.

14. Nafaka davasının masrafları nelerdir? Adli yardım alınabilir mi?

Boşanma davası içinde ileri sürülen fer’î nafaka talepleriyle, bağımsız nafaka veya artırım davalarının harç değerlendirmesi aynı değildir.

Bağımsız davalarda talebin türüne göre yıllık nafaka tutarı veya yıllık fark esas alınarak harç hesaplanması gündeme gelir. Tebligat ve delil toplama gibi giderler de oluşabilir. Bu nedenle bütün nafaka davaları için tek bir dava masrafı belirtmek doğru olmaz.

Yargılama giderlerini karşılamaya yeterli gücü bulunmayan kişi, kanuni koşulları varsa mahkemeden adli yardım isteyebilir. Barodan avukat görevlendirilmesi için yapılan başvuru ile mahkeme giderlerine ilişkin adli yardım ayrı konulardır. Birinin kabul edilmesi diğerini otomatik olarak sağlamaz.

15. Nafaka ne zaman başlar? Geçmiş yıllar için istenebilir mi?

Başlangıç tarihi nafakanın türüne göre değişir:

Tedbir döneminin başlangıcıyla boşanma sonrası nafakanın başlangıcı birbirine karıştırılmamalıdır.

Geçmişte ödenmeyen nafakayla, geçmiş dönem için ilk kez nafaka istemek farklıdır.

Mahkeme kararıyla doğmuş fakat ödenmemiş taksitler, zamanaşımı kuralları içinde tahsil edilebilir. Buna karşılık daha önce karara bağlanmamış yıllar için sonradan otomatik nafaka hesabı yapılamaz. Evlilik giderlerine katkının geçmiş bir yıl için istenebilmesine ilişkin TMK 196 gibi özel düzenlemeler ayrıca değerlendirilir.

16. Boşanma davasında istenmeyen yoksulluk nafakası sonradan talep edilebilir mi?

Koşulları varsa, boşanma davasında istenmemiş yoksulluk nafakası ayrı bir davaya konu olabilir. Ancak daha önce yapılmış geçerli bir feragat, talep hakkında verilmiş kesin hüküm ve zamanaşımı değerlendirilmelidir.

Türk Medeni Kanunu’nun 178. maddesi, boşanma nedeniyle doğan dava hakları bakımından, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıllık zamanaşımı öngörür.

Bu süre:

• Hak düşürücü süre olarak adlandırılmamalıdır.

• Bütün nafaka davalarına aynı şekilde uygulanmamalıdır.

• İlk yoksulluk nafakası talebiyle sonraki artırım ve çocuk nafakası talepleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Yoksulluk nafakası talebe bağlı olduğundan, dava dilekçesi veya cevap dilekçesinde açıkça ve zamanında ileri sürülmesi önemlidir. Sonradan eklenen veya değiştirilen taleplerde usul kuralları ayrıca uygulanır.

17. Anlaşmalı boşanmada nafaka nasıl düzenlenmelidir? Nafakadan vazgeçilebilir mi?

Anlaşmalı boşanmada nafakanın kim için verildiği açık olmalıdır. Eşin nafakasıyla çocuğun nafakasının tek ve belirsiz bir tutar içinde bırakılması, sonradan uyuşmazlık çıkarabilir.

Düzenlemede özellikle şu konular netleştirilmelidir:

• Her hak sahibi için nafaka tutarı.

• Ödemenin başlangıcı ve ödeme günü.

• Ödeme hesabı.

• Yıllık artış bulunup bulunmadığı ve hesap yöntemi.

• Okul, servis, sağlık ve benzeri giderlerin nafakaya dahil olup olmadığı.

• Varsa toplu ödeme ve süre düzenlemesi.

Protokolün hâkim tarafından uygun bulunması ve hükme yansıtılması gerekir. Aynı giderin iki defa tahsiline veya uygulamada belirsizliğe yol açacak ifadelerden kaçınılmalıdır.

Yoksulluk nafakasından vazgeçen eş sonradan isteyebilir mi?

Usulüne uygun ve açık feragat, sonradan talepte bulunulmasını engelleyebilir. Bununla birlikte her susma veya her beyan otomatik olarak aynı sonuca bağlanamaz. Protokol, duruşma beyanı ve hüküm birlikte incelenir.

Çocuğun gelecekteki nafaka hakkından vazgeçilebilir mi?

Eşin kendi yoksulluk nafakasıyla çocuğun bakım hakkı farklıdır. Boşanma sırasında çocuk için nafaka istenmemiş olması, çocuğun gelecekte hiçbir koşulda nafaka isteyemeyeceği anlamına gelmez.

18. Nafaka her yıl kendiliğinden artar mı? TÜFE veya ÜFE artışı zorunlu mudur?

Bütün nafakalar için kanundan doğan, aynı endekse bağlı otomatik yıllık artış bulunmaz. Öncelikle mahkeme hükmü ve varsa onaylanmış protokol incelenir.

Kararda yıllık artış düzenlenmişse şu ayrıntılar önemlidir:

• Hangi endeksin esas alındığı.

• Endeksin hangi dönemine bakılacağı.

• İlk artışın ne zaman yapılacağı.

• Sonraki artışların hangi tarihte uygulanacağı.

Örneğin yalnızca açıklama amacıyla, aylık 10.000 TL nafakanın ilgili artış tarihinde yüzde 30 artırılacağı kabul edilirse yeni tutar 13.000 TL olur. Bu örnek, her nafakada yüzde 30 artış yapılacağı anlamına gelmez.

Hükümde artış bulunmuyorsa, ihtiyaç ve ekonomik koşullar nedeniyle artırım davası açılması gündeme gelebilir. Gelecek yıllardaki artışın karara bağlanması da talep edilebilir.

19. Nafaka artırımı, azaltılması veya kaldırılması hangi durumlarda istenir?

Nafakanın belirlendiği tarihteki koşullarla sonraki koşullar karşılaştırılır.

Artırım bakımından örneğin çocuğun eğitim ve sağlık giderlerinin yükselmesi, zorunlu ihtiyaçların artması, mevcut tutarın alım gücünün azalması ve tarafların ekonomik durumundaki değişiklikler değerlendirilebilir.

Azaltma veya kaldırma bakımından ise gerçek gelir kaybı, ciddi hastalık, çalışma gücündeki değişiklik, alacaklının ekonomik durumunun iyileşmesi veya nafaka hakkını etkileyen diğer gelişmeler önem taşıyabilir.

Borçlunun yeniden evlenmesi veya yeni çocuğunun olması tek başına nafakayı kaldırmaz. Yeni bakım yükümlülükleri ekonomik değerlendirmede dikkate alınabilir.

Anlaşmalı boşanmada kabul edilen nafaka da koşulları varsa değişiklik talebine konu olabilir. Ancak kişinin kısa süre önce kabul ettiği yükümlülükten yalnızca vazgeçmek istemesi yeterli değildir; değişiklik nedenleri ve protokolde kurulan ekonomik denge incelenir.

Artırım veya azaltım talebi için her durumda bir yıl bekleme zorunluluğu yoktur. Önemli olan, hukuken dikkate alınabilecek değişikliğin ortaya konulmasıdır.

Dava açılması mevcut ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden durdurmaz.

20. Yoksulluk nafakası ne zaman sona erer? Yeniden evlenme ve ölümün etkisi nedir?

Aylık veya başka dönemsel ödemeler şeklinde hükmedilmiş yoksulluk nafakasında, Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesi farklı sona erme nedenleri düzenler.

Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde dönemsel nafaka kendiliğinden sona erer.

Buna karşılık alacaklının:

• Yoksulluğunun ortadan kalkması,

• Evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması,

• Kanunda belirtilen diğer kaldırma nedenlerinin gerçekleşmesi

durumlarında mahkeme kararıyla kaldırma gündeme gelir.

Bir ilişki yaşandığına dair soyut iddia, kanundaki koşulun gerçekleştiğini tek başına göstermez. İddiaların hukuka uygun delillerle ortaya konulması gerekir.

Bu sonuçlar, toplu ödenmiş nafakayla dönemsel nafaka arasında ayrım yapılarak uygulanmalıdır. Ayrıca gelecekte işleyecek nafakanın sona ermesi, daha önce doğmuş bütün borçların silindiği anlamına gelmez.

Çocuğa bakan ebeveynin yeniden evlenmesi ise iştirak nafakasını kendiliğinden sona erdirmez. Çocuğun bakım hakkı ayrıca devam eder.

21. Nafaka nasıl ödenmelidir? Okul masrafı veya hediye nafaka yerine geçer mi?

Ödemenin banka üzerinden, hak sahibine veya hükümde belirtilen kişiye yapılması ispatı kolaylaştırır. Açıklamada nafakanın dönemi ve kimin için ödendiği belirtilmelidir.

Örneğin “Kasım 2026, çocuk için iştirak nafakası” şeklindeki bir açıklama, ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu anlaşılır kılar. Birden fazla hak sahibi varsa tutarların ayrılması da yararlıdır.

Elden yapılan ödemelerde, ödemenin miktarını ve hangi döneme ait olduğunu gösteren belge bulunmaması uyuşmazlık yaratabilir.

Çocuğa kıyafet almak, hediye vermek, tatil masrafını veya okul ücretini ödemek kendiliğinden aylık nafaka borcuna mahsup edilmez. Mahkeme hükmü, geçerli düzenleme, ödemenin amacı ve ispatı birlikte değerlendirilir.

İcra takibi başlamışsa doğrudan yapılan ödemelerin dosyaya bildirilmesi ve hesaba geçirilmesi de önemlidir.

22. Nafaka ödenmezse ne yapılır? Kesinleşme beklenmeden icraya başvurulabilir mi?

Ödenmeyen nafaka için uygun icra takibi başlatılabilir. Borçlunun haczi mümkün gelir ve malvarlığı üzerinden tahsil istenebilir.

Takip yolu, nafakanın dayandığı karara göre değişir:

• Tedbir nafakasına ilişkin ara karar için kesinleşme beklenmez; ara kararın niteliğine uygun takip yapılır.

• Tedbir nafakası nihai hükme bağlanmışsa takip şekli buna göre değerlendirilir.

• Boşanmaya bağlı yoksulluk ve iştirak nafakasında boşanma hükmünün kesinleşmesi önemlidir.

• Boşanma zaten kesinleşmişse nafakaya ilişkin bölümün veya sonraki artırım kararının ayrıca kesinleşmesi her durumda aranmaz.

Bu nedenle “bütün nafaka kararları kesinleşmeden uygulanır” veya “hiçbir nafaka kesinleşmeden tahsil edilemez” şeklindeki ifadeler doğru değildir.

Nafaka ödemeyen kişi hapse girer mi?

İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi uyarınca, koşulları oluştuğunda alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir.

Bu sonuç ödeme gecikir gecikmez otomatik doğmaz. Usulüne uygun takip ve tebligat, cari nafakanın ödenmemesi ve şikâyetin süresinde yapılması gibi koşullar değerlendirilir.

Yalnız takipten önce birikmiş eski borçların bulunması, tek başına aynı yaptırımın uygulanması için yeterli değildir. Bununla birlikte eski borçlar icra yoluyla tahsil edilebilir.

Şikâyette, fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde fiilden itibaren bir yıllık süreler önem taşır. Hangi aylara ilişkin şikâyet yapılabileceği dosyanın tarihleri üzerinden hesaplanmalıdır.

Tazyik hapsi nafaka borcunu silmez. Yükümlülüğün yerine getirilmesi hâlinde tahliye söz konusu olabilir. Nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açmak da yaptırımı kendiliğinden durdurmaz.

23. Maaşa veya emekli aylığına nafaka için haciz konulabilir mi?

Nafaka alacakları bakımından maaş ve emekli aylığı üzerinde tahsil işlemleri yapılabilir. Emekli aylıklarının haczedilemezliğine ilişkin genel korumada nafaka borçları yönünden özel istisna bulunur.

Burada cari aylık nafakayla geçmişte birikmiş nafaka borçlarının tahsili aynı şekilde değerlendirilmez. “Nafaka için maaşın en fazla dörtte biri kesilebilir” şeklinde genel bir kuraldan hareket etmek doğru değildir.

24. Ödenmeyen nafakaya faiz işler mi?

Koşulları oluştuğunda ödenmeyen nafaka için faiz istenebilir. Ancak nafakanın başlangıç tarihiyle faiz başlangıcı her zaman aynı değildir.

Gelecekte doğacak taksitlere henüz vadesi gelmeden faiz işletilemez. Geçmişe etkili hükmedilen tedbir nafakasında da bütün tutara dava tarihinden itibaren otomatik faiz uygulanacağı varsayılmamalıdır. Kararın tarihi, içeriği, taksitlerin muacceliyeti ve ilgili faiz kuralları incelenir.

Yasal faiz oranını bütün dönemler için aynı kabul etmek de doğru değildir. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle kanuni faiz hesabı TCMB’nin ilgili reeskont oranına bağlanmıştır. Geçmiş borç hesaplanırken dönemler itibarıyla yürürlükteki oranlar dikkate alınmalıdır.

25. Birikmiş nafaka borcunda zamanaşımı var mıdır?

Mahkeme kararına bağlanmış nafakanın ödenmemiş taksitlerinde kural olarak on yıllık zamanaşımı değerlendirilir. Her taksidin doğduğu tarih ve zamanaşımını kesen takip veya diğer işlemler önemlidir.

Nafaka kararının on yıldan eski olması, gelecekteki bütün nafaka hakkını ortadan kaldırmaz.

Bu süre, boşanmadan sonra ilk kez yoksulluk nafakası istemeye ilişkin bir yıllık zamanaşımıyla karıştırılmamalıdır. Tazyik hapsi için şikâyet süreleri de bunlardan farklıdır.

26. Nafaka tazminat ve mal paylaşımıyla birlikte istenebilir mi?

Koşulları bulunuyorsa nafaka, maddi veya manevi tazminat ve mal rejiminden doğan alacaklar birlikte gündeme gelebilir. Bunların hukuki amaçları ve şartları farklıdır.

Mal paylaşımından veya başka bir kaynaktan edinilen malvarlığının nafaka isteyen kişinin ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığı, ekonomik değerlendirmede önem taşıyabilir. Ancak yalnız “mal paylaşımı yapıldı” denilerek bütün nafaka haklarının sona erdiği kabul edilemez.

Aynı şekilde nafaka ödeniyor olması da diğer talep türlerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

27. Evlilik dışı doğan çocuk için nafaka istenebilir mi? Resmî nikâh olmadan eş nafakası doğar mı?

Çocuğun bakım hakkı, anne ve babasının birbiriyle evli olmasına bağlı değildir. Çocukla yükümlü kişi arasındaki hukuki soybağına göre nafaka istenebilir.

Soybağı henüz kurulmamışsa tanıma veya babalık davası gibi hukuki süreçler gündeme gelebilir. Babalık davası sırasında kanuni koşulları varsa çocuk yararına geçici nafaka da değerlendirilebilir.

Buna karşılık resmî evlilik olmadan birlikte yaşayan kişilerin ayrılması, tek başına boşanmaya bağlı yoksulluk nafakası hakkı doğurmaz. Çocuğun hakkıyla yetişkin partnerin talebi ayrı değerlendirilir.

28. Şiddet durumunda nafaka için boşanma davası beklenmeli midir?

Şiddet mağdurunun ekonomik korunması bakımından boşanma davasını beklemek zorunlu değildir. Kanuni koşullarına göre 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir nafakası ve diğer koruyucu önlemler değerlendirilebilir.

Aynı kişi ve dönem için Türk Medeni Kanunu kapsamında verilmiş nafaka bulunması hâlinde mükerrer nafaka oluşmaması gözetilir. Koruyucu tedbirlerle boşanma davasındaki mali taleplerin birlikte ele alınması gerekebilir.

29. Nafaka borçlusu yurt dışındaysa tahsil mümkün müdür? Dövizle nafaka kararlaştırılabilir mi?

Borçlunun yurt dışında bulunması, nafakanın hiçbir şekilde tahsil edilemeyeceği anlamına gelmez.

İlgili ülke, uygulanabilir uluslararası sözleşmeler, kararın tanınması veya tenfizi ve yerel tahsil usulleri değerlendirilir. Adalet Bakanlığı bünyesindeki Nafaka Bürosu, uluslararası nafaka taleplerinde merkezi makam olarak görev yapar.

Dövizle nafaka bakımından ise tarafların anlaşması ve ilgili hukuk kuralları önemlidir. Taraflar arasında anlaşma bulunmayan durumda yabancı para üzerinden nafakaya hükmedilmesiyle, anlaşmalı boşanma protokolünde döviz yükümlülüğü kurulması aynı şekilde değerlendirilmez.

30. Nafaka talebi veya mevcut nafakanın incelenmesi için hangi bilgiler hazırlanmalıdır?

Sağlıklı bir değerlendirme için aşağıdaki bilgilerin bir araya getirilmesi yararlıdır:

• İstenen nafakanın türü ve kimin için talep edildiği.

• Boşanma davasının aşaması ve varsa kesinleşme tarihi.

• Önceki mahkeme kararları ve onaylı protokol.

• Her hak sahibi için istenen veya ödenen aylık tutar.

• Tarafların güncel gelir ve malvarlığı bilgileri.

• Zorunlu yaşam, sağlık ve barınma giderleri.

• Çocukların yaşları, eğitim durumları ve giderleri.

• Önceki ödemelerin dekontları.

• Artırım, azaltma veya kaldırma isteniyorsa koşullardaki değişiklikler.

• Tahsil sorunu varsa icra dosyası, tebligat tarihleri ve ödenmeyen aylar.

Bu belgeler, ilk nafaka talebinin, mevcut tutarın değiştirilmesinin ve ödenmeyen borçların tahsilinin ayrı ayrı değerlendirilmesini sağlar.